Nowelizacja ustawy o VAT (UDER76): uproszczenia czy nowe obowiązki? Prawna analiza zmian w zgłoszeniach celno-podatkowych
W czerwcu 2025 r. Rządowe Centrum Legislacji przedstawiło projekt nowelizacji ustawy o podatku od towarów i usług, oznaczony roboczo jako UDER76. Projekt wpisuje się w szerszy proces deregulacyjny prowadzony przez Ministerstwo Finansów, którego celem jest uproszczenie procedur podatkowych oraz zmniejszenie obciążeń administracyjnych dla przedsiębiorców.
Jednym z kluczowych elementów projektu są zmiany w zakresie składania zgłoszeń celno-podatkowych, w szczególności dotyczących tzw. zgłoszeń uproszczonych i uzupełniających. Proponowane przepisy przewidują przesunięcie obowiązku wykazywania niektórych danych – w tym dotyczących należności celnych i podatkowych – z momentu złożenia zgłoszenia uproszczonego na etap późniejszy, tj. dopiero przy składaniu zgłoszenia uzupełniającego.
Zmiana ta, choć z pozoru techniczna, może mieć daleko idące skutki zarówno dla praktyki organów skarbowych i celnych, jak i dla funkcjonowania przedsiębiorstw uczestniczących w obrocie międzynarodowym. W niniejszym artykule poddana zostanie analizie istota projektowanej modyfikacji, jej podstawy prawne oraz potencjalne konsekwencje praktyczne i interpretacyjne. Szczególna uwaga zostanie poświęcona wpływowi nowelizacji na obowiązki podatników, bezpieczeństwo rozliczeń oraz zgodność projektu z zasadami dobrej legislacji i prawem Unii Europejskiej.
Reklama aptek po wyroku TSUE – czy właściciele mogą ubiegać się o odszkodowania od Skarbu Państwa?
Czerwcowy wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie dotyczącej reklamy aptek może mieć przełomowe znaczenie dla polskich przedsiębiorców działających na rynku farmaceutycznym. Trybunał uznał, że stosowane w Polsce przepisy zakazujące niemal wszelkich form reklamy aptek mogą naruszać unijne zasady swobody prowadzenia działalności gospodarczej oraz swobodnego przepływu towarów. To stanowisko uderza w dotychczasową praktykę organów nadzoru farmaceutycznego, które przez lata konsekwentnie nakładały na apteki kary pieniężne za działania uznawane za niedozwoloną reklamę – niejednokrotnie za publikowanie treści informacyjnych, programy lojalnościowe czy promocje cenowe.
W reakcji na wyrok TSUE, pojawiły się zapowiedzi nowelizacji polskiego Prawa farmaceutycznego, której celem ma być dostosowanie krajowych regulacji do standardów unijnych. Jednak dla wielu właścicieli aptek znacznie ważniejsze jest pytanie, czy i w jaki sposób mogą teraz dochodzić rekompensaty za wcześniejsze działania inspekcji farmaceutycznej. Chodzi nie tylko o możliwość uchylenia wcześniej nałożonych kar administracyjnych, lecz także o ewentualne powództwa cywilne przeciwko Skarbowi Państwa – w tym również o odszkodowania za utracone korzyści wynikające z ograniczeń reklamowych obowiązujących przez lata.
W niniejszym artykule analizujemy, jakie są podstawy prawne takich roszczeń, w jakim trybie można ich dochodzić oraz jakie wyzwania mogą napotkać przedsiębiorcy chcący odzyskać środki z tytułu bezprawnych – w świetle prawa UE – ograniczeń ich działalności.
Trzecia szansa dla aplikanta? Prawne konsekwencje reformy egzaminu sędziowskiego
Ścieżka do zawodu sędziego w Polsce jest długa i wymagająca. Jednym z jej kluczowych etapów jest aplikacja sędziowska prowadzona przez Krajową Szkołę Sądownictwa i Prokuratury (KSSiP), zakończona egzaminem sędziowskim. To właśnie ten egzamin stanowi ostateczną weryfikację wiedzy i predyspozycji aplikanta do objęcia urzędu sędziego. Obecnie kandydaci mają prawo do dwóch podejść do egzaminu. Jeśli nie zdołają go zdać, tracą możliwość bezpośredniego dostania się do zawodu sędziego, a dodatkowo są zobowiązani do zwrotu stypendium, które otrzymywali przez cały okres aplikacji.
Rozwiązanie to od lat budzi kontrowersje. Aplikanci wskazują, że po latach intensywnej nauki i praktyk, jeden lub dwa nieudane egzaminy przekreślają ich karierę sędziowską, zmuszając do wyboru alternatywnych ścieżek zawodowych, takich jak adwokatura czy radcostwo prawne. Krytyce poddaje się również rygorystyczny obowiązek zwrotu stypendium – niezależnie od późniejszych prób wykorzystania zdobytej wiedzy w innych zawodach prawniczych.
W odpowiedzi na te zarzuty Ministerstwo Sprawiedliwości rozważa reformę – jak ustaliło Prawo.pl, trwają prace nad projektem umożliwiającym aplikantom trzecie podejście do egzaminu sędziowskiego. Zmiana ta miałaby złagodzić skutki dotychczasowych regulacji i zwiększyć szanse kandydatów na ukończenie ścieżki prowadzącej do urzędu sędziego.
Kontrola inwestycji zagranicznych w Polsce – od środków nadzwyczajnych do trwałego mechanizmu polityki gospodarczej
Mechanizm kontroli inwestycji zagranicznych, wprowadzony w Polsce w 2020 roku jako element tzw. tarczy antykryzysowej, miał charakter tymczasowy i był odpowiedzią na obawy związane z destabilizacją rynku podczas pandemii Covid-19. W szczególności chodziło o zabezpieczenie kluczowych przedsiębiorstw przed przejęciem przez podmioty spoza Unii Europejskiej, zwłaszcza w sytuacji, gdy ich wartość rynkowa gwałtownie spadła. Choć pierwotnie zakładano ograniczony czas obowiązywania tych przepisów, mechanizm był już dwukrotnie przedłużany – ostatnio w związku z rosyjską agresją na Ukrainę.
Obecnie planowane jest jego kolejne utrwalenie – tym razem bezterminowe. Co więcej, przewiduje się istotną zmianę ustrojową: decyzje w sprawie dopuszczenia inwestycji miałyby zostać przekazane z rąk niezależnego organu administracyjnego w ręce ministra właściwego do spraw gospodarki. To przesunięcie kompetencyjne budzi liczne kontrowersje. Część ekspertów dostrzega w tym krok w stronę większej skuteczności i spójności polityki gospodarczej państwa, inni z kolei ostrzegają przed ryzykiem upolitycznienia procesu i osłabieniem gwarancji prawnych dla inwestorów.
W niniejszym artykule przyjrzymy się ewolucji przepisów dotyczących kontroli inwestycji, podstawom prawnym planowanych zmian oraz ich potencjalnym konsekwencjom – zarówno na gruncie prawa krajowego, jak i unijnego. Zastanowimy się także, czy trwałe utrwalenie nadzwyczajnych mechanizmów w czasie pokoju może prowadzić do naruszenia równowagi między interesem publicznym a zasadą ochrony praw inwestorów.
Nowe limity temperatury w pracy – analiza prawna projektu rozporządzenia MRPiPS
Rosnące temperatury i coraz częstsze fale upałów sprawiają, że temat ochrony zdrowia pracowników przed skutkami wysokiej temperatury staje się coraz bardziej aktualny. W odpowiedzi na te zmiany Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) przedstawiło trzecią wersję projektu rozporządzenia, które po raz pierwszy wprowadzałoby w polskim prawie pracy jednoznaczne limity maksymalnej temperatury dopuszczalnej w miejscu pracy. Zgodnie z najnowszą propozycją, prace w pomieszczeniach zamkniętych nie będą mogły być wykonywane, jeśli temperatura przekroczy 35°C, a na otwartej przestrzeni – 32°C, o ile praca wiąże się z wysiłkiem fizycznym. Przewidziano jednak wyjątek dla sytuacji, w których „względy technologiczne” uniemożliwiają przerwanie pracy.
Planowane zmiany mają wejść w życie 1 stycznia 2027 r., co daje czas na ich wdrożenie i przystosowanie zakładów pracy do nowych wymogów. Propozycja MRPiPS jest istotna zarówno z punktu widzenia bezpieczeństwa i higieny pracy, jak i odpowiedzialności pracodawców za warunki pracy w czasie upałów. Artykuł ma na celu przybliżenie treści projektowanej regulacji, ocenę jej zgodności z obowiązującym porządkiem prawnym oraz wskazanie potencjalnych wyzwań interpretacyjnych i praktycznych.
Emerytury niższe od najniższej — legalne minimum czy systemowa luka? Analiza prawna danych ZUS za 2024 rok
Zakład Ubezpieczeń Społecznych opublikował dane dotyczące nowo przyznanych świadczeń emerytalno-rentowych w 2024 roku. Wynika z nich, że ZUS przyznał emerytury i renty łącznie 372,1 tys. osobom, z czego zdecydowaną większość – 302,2 tys. – stanowili nowi emeryci. Przeciętna wysokość miesięcznej emerytury wyniosła w minionym roku 6306 zł. Choć na pierwszy rzut oka dane te mogą świadczyć o względnej stabilności systemu emerytalnego, bardziej szczegółowa analiza ujawnia poważne nierówności i systemowe niedoskonałości.
Jednym z najbardziej niepokojących zjawisk jest rosnąca liczba osób otrzymujących emerytury niższe od minimalnej. W 2024 roku aż 433,1 tys. osób pobierało świadczenia poniżej ustawowo określonego minimum – z czego 335,3 tys. to kobiety. Co więcej, tylko w 2024 roku ZUS przyznał takie świadczenia 52,5 tys. nowym emerytom. Rodzi to szereg pytań prawnych i społecznych: czy takie świadczenia są zgodne z przepisami? W jakich sytuacjach prawo dopuszcza emeryturę poniżej minimum? Czy system zapewnia wystarczającą ochronę najuboższym seniorom?
Mały przedsiębiorca w sporze: jak prawo UE pomaga dochodzić należności
Sektor małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) oraz freelancerów odgrywa kluczową rolę w gospodarce europejskiej. Stanowi fundament innowacji, elastyczności i zatrudnienia. Według danych Komisji Europejskiej, MŚP odpowiadają za około 99% wszystkich przedsiębiorstw w Unii Europejskiej i generują blisko dwie trzecie miejsc pracy w sektorze prywatnym. Również dynamicznie rozwijający się rynek usług świadczonych przez freelancerów – zarówno w branżach kreatywnych, technologicznych, jak i profesjonalnych – coraz wyraźniej wpływa na strukturę współczesnej gospodarki.
Mimo swojego znaczenia, mikro-, małe i średnie firmy oraz samozatrudnieni wciąż napotykają istotne trudności w relacjach biznesowych z kontrahentami, zwłaszcza w sytuacjach konfliktowych. Jednym z największych wyzwań, z którym mierzą się przedsiębiorcy w Europie, jest dochodzenie roszczeń wynikających z umów handlowych oraz skuteczne zarządzanie sporami. Problemy te są jeszcze bardziej widoczne w sporach transgranicznych, gdzie różnice prawne, językowe i proceduralne dodatkowo komplikują działania przedsiębiorców.
Co istotne, w praktyce wielu przedsiębiorców rezygnuje z dochodzenia swoich praw. Zjawisko to ma poważne konsekwencje nie tylko dla ich płynności finansowej i bezpieczeństwa prowadzenia działalności, lecz także dla całej gospodarki, w której zatory płatnicze i brak egzekwowania zobowiązań osłabiają wzajemne zaufanie uczestników rynku. W dalszej części artykułu zostaną przedstawione główne powody, dla których MŚP i freelancerzy odstępują od dochodzenia roszczeń, omówione zostaną dostępne w Europie mechanizmy prawne mające na celu ułatwienie tego procesu, a także wskazane praktyczne rozwiązania pozwalające lepiej zabezpieczyć interesy przedsiębiorców.
Urlopy wypoczynkowe a praca zdalna w MŚP – najczęstsze błędy i ryzyka prawne dla pracodawców
W ostatnich latach coraz więcej małych i średnich firm w Polsce decyduje się na umożliwienie swoim pracownikom pracy zdalnej. Trend ten, który przyspieszyła pandemia, utrzymał się również w czasach powrotu do względnej normalności. Jednak jak pokazują dane Państwowej Inspekcji Pracy za 2024 rok, wprowadzenie pracy zdalnej bez odpowiedniego nadzoru i dostosowanych procedur rodzi szereg problemów prawnych. Jednym z ich nieoczekiwanych skutków jest zauważalny spadek wykorzystania urlopów wypoczynkowych przez pracowników MŚP.
Zdaniem prawników zajmujących się prawem pracy, to efekt braku bieżącej kontroli nad organizacją pracy w trybie home office. Eksperci wskazują przy tym na dwa główne obszary ryzyka dla pracodawców: po pierwsze – nadużycia związane z ewidencjonowaniem czasu pracy, a po drugie – kumulowanie przez pracowników zaległych urlopów, co w razie kontroli PIP może oznaczać dla firmy nieprzyjemne konsekwencje.
W tym artykule przyjrzymy się bliżej tym problemom, przedstawimy najczęstsze uchybienia, jakie wykrywa Inspekcja Pracy, oraz wskażemy praktyczne sposoby, jak ograniczyć ryzyka prawne związane z organizacją pracy zdalnej i prawidłowym udzielaniem urlopów wypoczynkowych.
Nowe prawo o fotografowaniu obiektów strategicznych – MON ogranicza zakaz i łagodzi sankcje
Ministerstwo Obrony Narodowej zapowiedziało istotne zmiany w przepisach dotyczących fotografowania obiektów szczególnie ważnych dla bezpieczeństwa lub obronności państwa. Nowelizacja przepisów oznacza wycofanie się z dotychczas bardzo szerokiego zakazu, który obejmował różnorodne obiekty infrastrukturalne – od mostów i elektrowni, aż po dworce czy niektóre odcinki dróg. Po wejściu w życie nowych regulacji zakaz będzie dotyczył jedynie jednostek wojskowych i obiektów służb specjalnych.
To dobra wiadomość nie tylko dla pasjonatów fotografii i turystów, ale także dla milionów kierowców korzystających z wideorejestratorów. Dotąd nawet przypadkowe nagranie przejazdu w pobliżu obiektu uznanego za ważny dla bezpieczeństwa państwa mogło potencjalnie prowadzić do problemów prawnych. Teraz, dzięki zawężeniu katalogu chronionych obiektów oraz złagodzeniu sankcji za naruszenie zakazu, ryzyko takich sytuacji znacząco się zmniejszy.
Warto jednak przyjrzeć się bliżej, jakie dokładnie zmiany wprowadza nowe prawo, jakie będą ich skutki dla obywateli oraz czy nie rodzi to nowych wątpliwości w zakresie bezpieczeństwa państwa.
Prawne aspekty aktualizacji Krajowej Listy Leków Krytycznych
Na początku lipca Ministerstwo Zdrowia ogłosiło decyzję o poszerzeniu Krajowej Listy Leków Krytycznych o sto kolejnych substancji czynnych. Po tej aktualizacji lista obejmuje już ponad 400 pozycji, w tym m.in. leki stosowane w terapii stwardnienia rozsianego oraz w leczeniu zakażeń wirusem HIV. Działanie to ma na celu wzmocnienie bezpieczeństwa lekowego w Polsce, czyli zapewnienie pacjentom nieprzerwanego dostępu do najważniejszych terapii, które w przypadku braku odpowiedników mogłyby narazić zdrowie lub życie chorych.
Aktualizacja listy ma jednak nie tylko wymiar medyczny, lecz także istotne konsekwencje prawne i gospodarcze. Wprowadzenie nowych substancji na listę oznacza bowiem dodatkowe obowiązki dla firm farmaceutycznych oraz wprowadza ograniczenia w obrocie tymi lekami, w tym w zakresie ich wywozu za granicę. Dlatego warto przyjrzeć się bliżej ramom prawnym funkcjonowania tej listy, procedurze jej aktualizacji oraz skutkom, jakie wywołuje w systemie ochrony zdrowia i na rynku farmaceutycznym.